Wodne i nadwodne rośliny lecznicze. Dawna apteka mokradeł a współczesna fitoterapia

Brzegi rzek, jezior, wilgotne łąki, olsy, torfowiska i tereny podmokłe przez długi czas były dla człowieka czymś więcej niż tylko krajobrazem. To właśnie tam szukano roślin na kaszel, gorączkę, ból, niestrawność, rany, obrzęki, choroby skóry, dolegliwości „z przeziębienia" i wiele codziennych problemów, z którymi trzeba było radzić sobie, zanim apteka stała się oczywistym miejscem pomocy. Podczas spotkania, które będzie miało charakter spaceru z wykładem, przyjrzymy się roślinom wodnym i nadwodnym z dwóch perspektyw. Z jednej strony zobaczymy, jak wykorzystywano je dawniej w medycynie ludowej, domowej praktyce zielarskiej i dawnych zielnikach. Z drugiej sprawdzimy, co na ich temat mówi współczesna fitoterapia, farmakognozja i toksykologia. Będziemy mówić nie tylko o tym, „na co jest dana roślina", ale przede wszystkim o tym, jaka część rośliny była surowcem, kiedy ją zbierano, jakie związki mogą odpowiadać za jej działanie, gdzie kończy się tradycja oraz dlaczego niektóre dawne zastosowania dziś wymagają krytycznego spojrzenia. Na trasie będziemy szukać roślin związanych z wodą, brzegami, wilgotnymi łąkami, mokradłami i terenami podmokłymi. Przyjrzymy się różnym grupom surowców i kierunkom działania znanym z tradycji zielarskiej oraz współczesnej fitoterapii. Przewijać się będą między innymi surowce śluzowe, garbnikowe, goryczowe, aromatyczne i salicylanowe. Omówimy także kwestie bezpieczeństwa, możliwe pomyłki, ograniczenia w stosowaniu oraz ochronę gatunkową i siedliskową. Zobaczymy, jak środowisko wpływa na obecność określonych roślin i dlaczego gatunki związane z wodą tak często trafiały do dawnych praktyk leczniczych. Część czasu naszego spotkania spędzimy w ruchu, rozpoznając rośliny i ich siedliska w terenie, a część przeznaczymy na spokojniejszy wykład z wykorzystaniem slajdów. Dzięki temu nie ograniczymy się wyłącznie do tego, co akurat uda nam się zobaczyć na trasie, ale szerzej omówimy historię zastosowań, współczesne dane fitoterapeutyczne, najważniejsze grupy związków czynnych, zasady bezpieczeństwa i przykłady dawnych receptur. Spacer będzie też lekcją odpowiedzialnego patrzenia na przyrodę. Nie każdą roślinę wolno zbierać, nie każdą warto stosować, a część gatunków znanych z dawnych zielników lepiej dziś traktować jako opowieść o historii medycyny niż zachętę do domowych eksperymentów. Szczególną uwagę poświęcimy bezpieczeństwu, ochronie siedlisk, możliwym pomyłkom oraz temu, jak odróżniać wiedzę zielarską od uproszczonych internetowych porad. To spotkanie dla osób, które chcą lepiej rozumieć rośliny rosnące nad wodą, poznać ich dawne znaczenie i zobaczyć, jak współczesna fitoterapia oddziela użyteczne doświadczenie od mitów, przesady i ryzyka. Podczas spotkania uczestnicy dowiedzą się: - jak rozpoznawać wybrane rośliny wodne i nadwodne, - jak dawniej wykorzystywano rośliny związane z wodą i terenami podmokłymi, - które zastosowania mają dziś uzasadnienie fitoterapeutyczne, - jakie grupy związków występują w tych roślinach, - które rośliny wymagają szczególnej ostrożności ze względu na toksyczność, możliwe pomyłki albo status ochronny, - dlaczego nie należy zbierać roślin z zanieczyszczonych brzegów, rowów i cieków wodnych, - jak patrzeć na dawne receptury bez naiwności, ale też bez lekceważenia tradycji. *** Charakter spotkania *** Spacer terenowy połączony z wykładem. W programie elementy fitoterapii, etnobotaniki, historii zielarstwa, farmakognozji, toksykologii i nauki rozpoznawania roślin w terenie. Spotkanie ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji medycznej ani indywidualnego doboru terapii ziołowej. *** Czas trwania *** Około 3,5-4 godziny. *** Miejsce *** Gołubie Kaszubskie. Dokładny link do miejsca zbiórki zostanie przesłany uczestnikom po opłaceniu udziału. *** Prowadzenie *** Michał Konkel *** Dla kogo *** Dla osób zainteresowanych zielarstwem, fitoterapią, przyrodą, dawną medycyną, etnobotaniką i bezpiecznym rozpoznawaniem roślin w terenie. Nie jest wymagane wcześniejsze doświadczenie botaniczne. *** Cena *** 100 zł od osoby. *** Warto zabrać *** Wygodne buty terenowe, a w zależności od pogody i poziomu wody również kalosze, coś do picia, odzież dopasowaną do pogody, notes lub telefon do notatek oraz środek przeciw komarom i kleszczom. *** Data *** 25 lipca 2026; godz.: 10:00-13:45 *** Zapisy *** Wyłącznie drogą mailową - [email protected] W odpowiedzi na zgłoszenie prześlę numer konta do wpłaty. Po zaksięgowaniu opłaty otrzymasz potwierdzenie uczestnictwa oraz dokładną lokalizację miejsca zbiórki. !!! Liczba miejsc jest ograniczona !!! Uwaga: rezerwacja miejsca następuje po zaksięgowaniu wpłaty. W przypadku rezygnacji opłata za udział nie podlega zwrotowi.

Brzegi rzek, jezior, wilgotne łąki, olsy, torfowiska i tereny podmokłe przez długi czas były dla człowieka czymś więcej niż tylko krajobrazem. To właśnie tam szukano roślin na kaszel, gorączkę, ból, niestrawność, rany, obrzęki, choroby skóry, dolegliwości „z przeziębienia" i wiele codziennych problemów, z którymi trzeba było radzić sobie, zanim apteka stała się oczywistym miejscem pomocy. Podczas spotkania, które będzie miało charakter spaceru z wykładem, przyjrzymy się roślinom wodnym i nadwodnym z dwóch perspektyw. Z jednej strony zobaczymy, jak wykorzystywano je dawniej w medycynie ludowej, domowej praktyce zielarskiej i dawnych zielnikach. Z drugiej sprawdzimy, co na ich temat mówi współczesna fitoterapia, farmakognozja i toksykologia. Będziemy mówić nie tylko o tym, „na co jest dana roślina", ale przede wszystkim o tym, jaka część rośliny była surowcem, kiedy ją zbierano, jakie związki mogą odpowiadać za jej działanie, gdzie kończy się tradycja oraz dlaczego niektóre dawne zastoso...