Otwarcie wystawy WARSTWY. TOPOGRAFIA PAMIĘCI

W projekcie WARSTWY studentki i studenci zmierzyli się z żydowską historią miasta, reinterpretując świadectwa ocalałych z Zagłady. Ich prace nie rekonstruują przeszłości wprost, lecz tworzą przestrzenie dialogu między wspomnieniami a współczesną topografią Łodzi, odsłaniając to, co kryje się pod warstwą teraźniejszości. Tu i teraz, gdzie razem wszyscy żyjemy. Każda z osób sięgnęła do archiwalnych nagrań - wywiadów z ocalałymi - wybierając miejsca, które szczególnie ją poruszyły lub które uznała za istotne dla własnej interpretacji. Część zdecydowała się na przestrzenie codzienne - takie jak szkoła, mieszkanie prywatne, biblioteka, sklep czy miejsce pracy - które na pozór zwyczajne, okazały się nośnikami pamięci, relacji i emocji kształtujących doświadczenie miasta. Inni świadomie wybrali miejsca obciążone silnym ładunkiem symbolicznym - więzienie, cmentarz, łaźnię rytualną - aby sprawdzić, jak mówić o nich językiem sztuki współczesnej, unikając patosu i pomnikowej retoryki. W tym celu posłużyli się przewrotnymi strategiami kontrastu: estetyką reklamy, multimedialnymi instalacjami czy interwencjami dźwiękowymi, które wpisują się w krajobraz codzienności, ale zarazem go zakłócają. W efekcie powstały realizacje, dzięki którym pamięć dawnych mieszkańców powraca nie w formie pomnika, lecz jako twórcza i krytyczna interwencja w tkankę współczesnej Łodzi. Zapraszam do odkrywania kolejnych warstw miasta. Projekt WARSTWY opiera się na rozmowach z Ocalałymi, zarejestrowanymi na początku lat 90. przez łódzkiego dziennikarza i pisarza Pawła Spodenkiewicza: „Chciałem zebrać opowieść o miejscach ważnych dla przedwojennej społeczności żydowskiej w Łodzi, z wykorzystaniem wywiadów z ostatnimi jej świadkami. Nagrałem już wcześniej na magnetofon kilka rozmów w Łodzi, ale zrozumiałem, że jeśli chcę prowadzić moje poszukiwania na szerszą skalę, powinieniem ruszyć poza Polskę. Ludzi, mogących pamiętać przedwojenną dzielnicę żydowską w Łodzi, było w kraju tak niewielu, że większość z nich już przepytałem. Pozostali wyjechali do Izraela, Argentyny, Stanów Zjednoczonych, Kanady, Australii… Wybrałem Izrael. Pojechałem tam we wrześniu 1993 roku, zaopatrzony w dyktafon i kilka numerów telefonu". „Wróciłem do Polski wyczerpany, chudszy o kilka kilogramów, obładowany kasetami magnetofonowymi i odmieniony. Zebrane materiały wykorzystałem częściowo do napisania książki Zaginiona dzielnica. Łódź żydowska - ludzie i miejsca. Kasety magnetofonowe nagrane przeze mnie w Izraelu przeleżały w szafie przez trzydzieści lat. Przekazałem je na Uniwersytet, by mogli je wykorzystać inni badacze". Osoby artystyczne: Agnieszka Chojnacka, Borys Górski, Piotr Kusiak, Anna Ligęza, Anna Nowak, Mikołaj Nowosad Opieka merytoryczna: Artur Chrzanowski, Adam Sitarek Produkcja: Magdalena Kamińska Projekt: Polkadot Studio Graficzne Organizator: Centrum Badań Żydowskich im. Filipa Friedmana UŁ Partnerzy: Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, Centrum Dialogu im. Marka Edelmana Finansowanie: Fundacja EVZ Współpraca: Miejska Galeria Sztuki, Okręgowa Izba Architektów w Łodzi, Bascom, Abydos Prace Archeologiczne, Łódzka Pracownia Archeologiczna Sp. z o.o. Wystawa realizowana w ramach projektu "Topografia pamięci. Mapowanie żydowskiej Łodzi" finansowanej przez Stiftung EVZ w ramach programu local.history

W projekcie WARSTWY studentki i studenci zmierzyli się z żydowską historią miasta, reinterpretując świadectwa ocalałych z Zagłady. Ich prace nie rekonstruują przeszłości wprost, lecz tworzą przestrzenie dialogu między wspomnieniami a współczesną topografią Łodzi, odsłaniając to, co kryje się pod warstwą teraźniejszości. Tu i teraz, gdzie razem wszyscy żyjemy. Każda z osób sięgnęła do archiwalnych nagrań - wywiadów z ocalałymi - wybierając miejsca, które szczególnie ją poruszyły lub które uznała za istotne dla własnej interpretacji. Część zdecydowała się na przestrzenie codzienne - takie jak szkoła, mieszkanie prywatne, biblioteka, sklep czy miejsce pracy - które na pozór zwyczajne, okazały się nośnikami pamięci, relacji i emocji kształtujących doświadczenie miasta. Inni świadomie wybrali miejsca obciążone silnym ładunkiem symbolicznym - więzienie, cmentarz, łaźnię rytualną - aby sprawdzić, jak mówić o nich językiem sztuki współczesnej, unikając patosu i pomnikowej retoryki. W tym celu ...