(Nie)widoczne kobiety w średniowiecznym świecie sztuki 📜 Wykład Agnieszki Patały

📚 Zanim nastał nowoczesny feminizm, była tak zwana kwestia kobieca. A co było jeszcze wcześniej? Na czyich ramionach stały wczesnonowożytne myślicielki i artystki, które sformułowały swój sprzeciw wobec poddaństwa kobiet? O średniowiecznych kobietach, ich niewidzialnej pracy oraz niezwykle bogatej, choć w znacznej mierze pomijanej, twórczości opowie historyczka sztuki, Agnieszka Patała. Epokę średniowiecza powszechnie postrzega się jako czas, w którym kobiety funkcjonowały na obrzeżach świata sztuki i tylko okazjonalnie angażowały się w jakiekolwiek procesy twórcze. Ten obiegowy pogląd jest niestety zarówno mylący, jak i trudny do jednoznacznego zanegowania. Wspomniany paradoks determinują dwa powiązane ze sobą czynniki. Z jednej strony są to normy prawne, społeczne i religijne regulujące życie kobiet w epoce przednowoczesnej. Z drugiej strony, na niewidoczność kobiet wpływ miały pełne uprzedzeń praktyki i postawy historyków oraz historyków sztuki XIX i XX w, którzy długo nie przewidywali dla kobiet miejsca w swoich opracowaniach. 📍 Audytorium MSN-u 💬 Wydarzenie w języku polskim 🎟️ Wstęp wolny dzięki współpracy z marką Audi 📖 Szczęśliwie w ostatnich dekadach historia sztuki dokonała znaczących postępów w ujawnianiu wkładu artystek w rozwój kultury wizualnej epoki średniowiecza. Projekty badawcze o solidnych podstawach metodologicznych - na czele z pracami Therese Martin, która wprowadziła pojęcie „makers of art" i rozszerzyła rozumienie autorstwa dla epoki przednowoczesnej - otworzyły nowe możliwości interpretacji procesu twórczego oraz niewidocznej do tej pory pracy kobiet. Prelekcja ma na celu ukazanie dwóch kluczowych przestrzeni, w których kobiety epoki średniowiecza pozostawały sprawcze i w pełni zaangażowane w powstawanie sztuki: 1️⃣ Klasztor Średniowieczne klasztory żeńskie, jako wspólnoty zamknięte i dostępne przede wszystkim dla kobiet z wyższych warstw społecznych, stanowiły bezpieczne przestrzenie względnej swobody, sprzyjające rozwojowi intelektualnemu oraz twórczości kobiet. W tej części wykładomówione zostaną zarówno dzieła znanych z imienia twórczyń, jak i działalność mniej rozpoznanych postaci, w tym Gudy i Claricii, a także twórczość anonimowych mniszek, których dorobek pozostał nieudokumentowany. 2️⃣ Miasto Druga część wykładu będzie poświęcona obecności kobiet w cechowych strukturach produkcji artystycznej miast Europy Środkowej (m.in. Kraków, Praga), południowych Niemiec (np. Norymberga) oraz Niderlandów (m.in. Brugia, Antwerpia). Porównanie różnych modeli organizacyjnych umożliwi nakreślenie nie tylko problemu bezpośredniego udziału kobiet w funkcjonowaniu tych środowisk, lecz także wielu niekoniecznie oczywistych przejawów ich zaangażowania w powstawanie prac malarskich i rzeźbiarskich. Będzie to też doskonała okazja, aby nakreślić społeczno-kulturowe ramy kształtujące ich (nie)widoczność w badaniach z zakresu historii sztuki. 🔵 Agnieszka Patała Adiunktka w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego. Zakres jej badań obejmuje średniowieczne malarstwo i rzeźbę, w tym zwłaszcza problem (poza)zmysłowych relacji dzieł sztuki z odbiorcą i przestrzenią, ich wykorzystaniem w praktykach dewocyjnych oraz pozareligijnymi realiami funkcjonowania średniowiecznych zabytków w XIX, XX i XXI w. Była kuratorką kilku wystaw, w tym „Migracje. Sztuka późnogotycka na Śląsku" (2018-2019, Muzeum Narodowe we Wrocławiu). Uczestniczyła w szeregu projektów naukowych, z których ostatni, zatytułowany „Residua przednowoczesnych relacji ze sztuką we współczesnych klasztorach na Śląsku i w Małopolsce" (finansowanie: Narodowe Centrum Nauki, kierowniczka: prof. Anna Markowska), pozwolił bliżej poznać realia życia i artystycznej działalności sióstr. Obecnie kieruje projektem „Ołbin" (finansowanie: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki) przygotowując bazę wiedzy na temat funkcjonowania i mitologii narosłej wokół jednego z najważniejszych i największych średniowiecznych opactw na Śląsku.

📚 Zanim nastał nowoczesny feminizm, była tak zwana kwestia kobieca. A co było jeszcze wcześniej? Na czyich ramionach stały wczesnonowożytne myślicielki i artystki, które sformułowały swój sprzeciw wobec poddaństwa kobiet? O średniowiecznych kobietach, ich niewidzialnej pracy oraz niezwykle bogatej, choć w znacznej mierze pomijanej, twórczości opowie historyczka sztuki, Agnieszka Patała. Epokę średniowiecza powszechnie postrzega się jako czas, w którym kobiety funkcjonowały na obrzeżach świata sztuki i tylko okazjonalnie angażowały się w jakiekolwiek procesy twórcze. Ten obiegowy pogląd jest niestety zarówno mylący, jak i trudny do jednoznacznego zanegowania. Wspomniany paradoks determinują dwa powiązane ze sobą czynniki. Z jednej strony są to normy prawne, społeczne i religijne regulujące życie kobiet w epoce przednowoczesnej. Z drugiej strony, na niewidoczność kobiet wpływ miały pełne uprzedzeń praktyki i postawy historyków oraz historyków sztuki XIX i XX w, którzy długo nie przewid...