Opis
Czy karykatura jest sztuką męską? Karykaturzystki dawniej i dziś interdyscyplinarna konferencja naukowa Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie 📅 28-29 maja 2026 Zgłoszenia do 28 lutego 2026 „Karykatura jest sztuką męską. Kobieta posługuje się nią rzadko, zarówno w plastyce, jak i w literaturze. Oprócz Stryjeńskiej, Berezowskiej i Magdaleny Samozwaniec nie widzę u nas kobiet, które by uprawiały ten sposób komunikowania swych spostrzeżeń o życiu". Tymi słowami Nela Samotyhowa, historyczka i krytyczka sztuki, zakończyła recenzję z Pierwszego Salonu Karykaturzystów Polskich, zorganizowanego w 1928 roku w Warszawie. Konstatacja krytyczki odzwierciedlała ówczesny stan wiedzy na temat działalności kobiet w tym zakresie. Dzisiaj wiadomo, że pierwsze artystki-amatorki odnotowane w dotychczasowych źródłach i opracowaniach, które wykazywały zainteresowanie twórczością w zakresie karykatury i satyry rysunkowej, działały na ziemiach polskich pod koniec osiemnastego wieku. W dziewiętnastym stuleciu pojawiły się kolejne rysowniczki-karykaturzystki oraz pierwsze artystki podejmujące współpracę z prasą o charakterze satyryczno-humorystycznym. Na dwudziesty wiek przypadł natomiast wysyp talentów kobiet zainteresowanych obiema dziedzinami. Dla zdecydowanej większości, karykatura była działalnością poboczna. Tylko niektóre z nich, jak Maja Berezowska czy Anna Gosławska-Lipińska pseud. Ha-Ga, traktowały ją jako główną przestrzeń poszukiwań artystycznych. Wiele artystek łączyło karykaturę z twórczością w zakresie ilustracji oraz projektowania graficznego okładek i plakatów. Współczesne rysowniczki kontynuują te tradycje, łącząc klasyczne techniki z nowymi mediami oraz różne dziedziny twórczości, a swoje prace coraz częściej prezentują w Internecie, korzystając z mediów społecznościowych i platform artystycznych. Pomimo niewątpliwej obecności w świecie sztuki i mediów, twórczość karykaturzystek jest notorycznie marginalizowana. Celem konferencji jest refleksja nad działalnością kobiet tworzących karykatury i satyrę rysunkową od czasów najdawniejszych po współczesność: przywrócenie głosu artystkom, badanie ich strategii artystycznych i sposobów, w jakie wykorzystywały i wykorzystują humor, ironię i deformację obrazu do krytyki społecznych ról, władzy, patriarchatu czy stereotypów płciowych. Główne pytanie, to kwestia „męskości" przypisywanej karykaturze. W jakiej mierze odpowiada to „męskości" przypisywanej przez wieki sztuce? Czy proces obalania wykluczenia genderowego w sztuce wysokiej działa jeszcze bardziej ospale w odniesieniu do tego szczególnego przypadku sztuki niskiej, jaką jest karykatura? Czy twórczość internetowa pozwala na przekroczenie bariery płci? Choć konferencja koncentruje się na Polkach, referaty na temat karykaturzystek z innych krajów, stawiające pytanie o źródła ich wykluczenia, są mile widziane. Zachęcamy badaczki i badaczy różnych dyscyplin - historii sztuki, historii, medioznawstwa, kulturoznawstwa, socjologii, gender studies, historii prasy i komunikacji wizualnej - do nadsyłania propozycji referatów. Proponowane obszary badawcze: ✅Strategie wizualne karykatury w twórczości rysowniczek: specyfika kreski, deformacji i narracji wizualnej w twórczości kobiet; język karykatury w innych dziedzinach twórczości artystek-karykaturzystek, m.in. ilustracji, projektowaniu okładek i plakatów. ✅Karykatura a gender: strategie żartu, ironii i subwersji w przedstawianiu płci i ról społecznych w rysunkach tworzonych przez kobiety. ✅Humor i feminizm: satyra jako narzędzie emancypacji, krytyki władzy i patriarchatu. ✅Media i prasa: rola kobiet-karykaturzystek w prasie satyrycznej, alternatywnej i internetowej. ✅Transnarodowe perspektywy: kobiety karykaturzystki w różnych krajach i kulturach, porównania międzykulturowe. ✅Karykatura cyfrowa i media społecznościowe: współczesne artystki w sieci, memy i nowoczesne formy satyry wizualnej. ✅Cenzura i autocenzura: ograniczenia wolności artystycznej i strategie przetrwania w męskocentrycznych środowiskach. ✅Karykatura a tożsamość: tematy rasy, klasy, orientacji seksualnej i pochodzenia etnicznego w twórczości kobiet. ✅Recepcja i krytyka: jak kobiece karykatury są odbierane przez publiczność i krytyków. Jesteśmy otwarci także na inne propozycje, które swym zakresem będą obejmowały temat konferencji. ℹ️WAŻNE!ℹ️ Zgłoszenia: Osoby zainteresowane konferencją prosimy o przesłanie abstraktu (do 300 słów) oraz biogramu wraz ze stopniem/tytułem naukowym i afiliacją (do 150 słów) do 28 lutego 2026 r. na adres: [email protected] Informacja o przyjęciu referatu zostanie przesłana do 23 marca 2026 r. Udział w konferencji jest bezpłatny. Organizatorzy nie pokrywają kosztów podróży i noclegów. Język konferencji: polski ▶︎Rada naukowa konferencji: ▪︎ prof. dr hab. Agata Jakubowska, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego ▪︎ dr hab. Iwona Luba prof. UW, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego ▪︎ dr hab. Dobrochna Kałwa, Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego ▪︎ dr Piotr Kułak, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego ▪︎ dr Agnieszka Morawińska ▪︎ dr Katarzyna Murawska-Muthesius, Birkbeck, University of London ▪︎ dr Paweł Płoski, Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie ▪︎ dr Karolina Prymlewicz, Muzeum Narodowe w Warszawie ▶︎Komitet organizacyjny: ▪︎ dr Piotr Kułak, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego ▪︎ Agnieszka Goluch, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego ▪︎ Maria Muszkowska, Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie ▪︎ Paulina Pilcicka, Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie Organizatorzy: Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie
Czy karykatura jest sztuką męską? Karykaturzystki dawniej i dziś interdyscyplinarna konferencja naukowa Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie 📅 28-29 maja 2026 Zgłoszenia do 28 lutego 2026 „Karykatura jest sztuką męską. Kobieta posługuje się nią rzadko, zarówno w plastyce, jak i w literaturze. Oprócz Stryjeńskiej, Berezowskiej i Magdaleny Samozwaniec nie widzę u nas kobiet, które by uprawiały ten sposób komunikowania swych spostrzeżeń o życiu". Tymi słowami Nela Samotyhowa, historyczka i krytyczka sztuki, zakończyła recenzję z Pierwszego Salonu Karykaturzystów Polskich, zorganizowanego w 1928 roku w Warszawie. Konstatacja krytyczki odzwierciedlała ówczesny stan wiedzy na temat działalności kobiet w tym zakresie. Dzisiaj wiadomo, że pierwsze artystki-amatorki odnotowane w dotychczasowych źródłach i opracowaniach, które wykazywały zainteresowanie twórczością w zakresie karykatury i satyry rysunkowej, działały na ...