9. SLASKI TYDZIEN
Opis
W tej edycji zapraszamy na: ✅Tragedia Gornoslaska 1945 r. w literaturze. Monika Kassner i Sabina Waszut - debata 17 listopada 2025 r., godz. 18.00 W 80. rocznice Tragedii Gornoslaskiej 1945 slaskie pisarki Sabina Waszut i Monika Kassner porozmawiaja o literaturze podejmujacej trudny temat przesladowan Gornoslazakow po II wojnie swiatowej - wywozek do ZSRR, aresztowan, wypedzen do Niemiec, a nade wszystko przetrzymywania w obozach, takich jak Zgoda w Swietochłowicach. Monika Kassner - historyczka i polonistka, działaczka społeczna, dziennikarka piszaca po slasku, nauczycielka. Pisze poczytne ksiazki dla najmłodszych czytelnikow, (m.in. „Zaginione perły ksieznej Daisy"), ale takze ksiazki popularno-naukowe („Ludzie, ktorych powinienes znac, bo zmienili swiat. Dwadziescia wybitnych postaci z historii Polski). Na swoim koncie ma tez kryminał retro („Sprawa Salzmanna"). Laureatka pierwszej nagrody w ramach IX edycji konkursu na Jednokatowke po slasku za tekst Ponboczkowi swiyczka. Pasjonuje sie historia Slaska i sredniowiecza. Sabina Waszut - rocznik 1979. Polska pisarka i felietonistka. Autorka kilkunastu powiesci historycznych i obyczajowych. Debiutancka powiesc „Rozdroza" (wyd. Muza) została nominowana do Nagrody Literackiej Europy Srodkowej „Angelus" za rok 2014. Na Festiwalu Literatury Kobiet w Siedlcach ksiazka zdobyła nagrode głowna kategorii „Pioro" dla najbardziej poruszajacej polskiej powiesci roku 2014. Za powiesc „Narzeczona z getta" (wyd. Ksiaznica) i „Emigranci. Podroz za horyzont" (wyd. Ksiaznica) autorka została nominowana do nagrody „Ksiazka Roku" portalu lubimyczytac. Laureatka Nagrody Prezydenta Miasta Chorzow w Dziedzinie Kultury. Wspołpracuje z miesiecznikiem kulturalnym Chorzow Miasto Kultury, gdzie pisze felietony i opowiadania w odcinkach. Mieszka na Slasku. Najczesciej mozna ja spotkac na gorskich szlakach. ✅18 listopada 2025 r., godz. 18.00 Dom Wspołpracy Polsko-Niemieckiej zaprasza: „Gorny Slask- kraj i ludzie. Impresje z ziemi ojczystej" - Elisabeth Grabowski Zapraszamy na spotkanie wokoł ksiazki „Kraj i ludzie. Impresje z ziemi ojczystej" Elisabeth Grabowski. To publikacja po raz pierwszy wydana w 1913 roku przez wydawnictwo Preibatsch we Wrocławiu. Ksiazka stanowi wyjatkowe zrodło wiedzy o historii, kulturze, geografii i urbanistyce Gornego Slaska. Autorka opisuje dzieje i wyglad miast regionu, takich jak Tarnowskie Gory, Bytom czy Gliwice, ukazujac dynamiczne przemiany społeczne i przestrzenne. Tresc uzupełniaja rysunki oraz fotografie, ktore wzbogacaja obraz epoki. Elisabeth Grabowski (1864-1929), pisarka i folklorystka, poswieciła swoja tworczosc badaniu gornoslaskich tradycji, obyczajow i krajobrazu. Jej dorobek literacki, obejmujacy kilkanascie ksiazek i liczne artykuły prasowe, stanowi do dzis cenny materiał badawczy - zarowno pod wzgledem literackim, jak i historyczno-etnograficznym. Kraj i ludzie. Impresje z ziemi ojczystej, to dzieło, ktore nie tylko dokumentuje, lecz takze interpretuje kulture i zycie mieszkancow Gornego Slaska w poczatkach XX wieku. O ksiazce opowiedza: Małgorzata Jokiel - absolwentka filologii germanskiej, podyplomowej Szkoły Tłumaczy i Jezykow Obcych oraz studium doktoranckiego na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doktor nauk humanistycznych w dziedzinie literaturoznawstwa germanskiego, tłumaczka przysiegła jezyka niemieckiego. Sebastian Rosenbaum - Urodzony w 1974 r., historyk, dr, pracownik Oddziałowego Biura Badan Historycznych IPN w Katowicach. Autor ksiazek: (z Bogusławem Traczem) Obozy pracy przymusowej Gliwickiego Zjednoczenia Przemysłu Weglowego 1945-1949 (2009); (z Mirosławem Weckim) Nadzorowac, interweniowac, karac. Nazistowski oboz władzy wobec Koscioła katolickiego w Zabrzu 1933-1944 (2010); Germania. Niemiecka politycznosc na Gornym Slasku 1871-1945 (2012); (z Dariuszem Wegrzynem) Deportacje z Gornego Slaska do Zwiazku Sowieckiego w 1945 roku. Katalog wystawy stałej w Centrum Dokumentacji Deportacji Gornoslazakow do ZSRR w 1945 Roku w Radzionkowie (2015) i in. ✅„Slask niezatarty. Krajobrazowy reportaz z miejsc zapomnianych". Beata i Paweł Pomykalscy. Spotkanie autorskie 20 listopada 2025 r., godz. 18.00 „Slask niezatarty. Krajobrazowy reportaz z miejsc zapomnianych" - to opowiesc o miejscach, ktore kiedys były pełne zycia, a dzis sa tylko cieniem samych siebie. To podroz przez zrujnowane pałace i zamki, puste hale przemysłowe, osiedla robotnicze, ktore pamietaja czasy, gdy gwizdek z kopalni wyznaczał rytm zycia całej dzielnicy. To takze wedrowka przez miasteczka, ktore na mapie nadal istnieja, ale z dnia na dzien staja sie mniej realne - jak Sokołowsko, ktore kiedys leczyło Europe, czy Chełmsko Slaskie, gdzie dawno temu tkano len, a dzis słychac tu tylko cisze. W czasie spotkania pokazemy wiele z tych miejsc i na chwile sprawimy, ze znowu ozyja. Beata i Paweł Pomykalscy - duet w pracy i zyciu, poki co skutecznie łaczacy obowiazki zawodowe z zainteresowaniami. Z urodzenia i wyboru zwiazani z ukochanym Gornym Slaskiem, ktoremu poswiecaja szczegolnie duzo uwagi. Jeden raz w zyciu zrobili to, co modne, czyli wybrali studia politologiczne, czego jednak nie załuja, bo studia nie przeszkadzały im w poszukiwaniu pomysłu na zycie. Paweł kształcił sie w dziedzinie fotografii, co zaowocowało wieloma publikacjami oraz wystawami, a Beata w jezykach i kulturze Słowian południowych, co doprowadziło ja do momentu, w ktorym napisała i obroniła doktorat zwiazany ze wspołczesna Serbia. Jeszcze na studiach zaczeli przygode z (własnymi) ksiazkami. Od 2008 r. tworza cykl albumow fotograficzno-historycznych na temat slaskiego dziedzictwa potentatow przemysłowych. Wydaja rowniez przewodniki po panstwach Europy (m.in. pierwszy w Polsce przewodnik po Bosni i Hercegowinie) oraz - jako miłosnicy wielkich miast - po metropoliach europejskich. Udzielaja sie takze na rzecz promocji turystyki na swoim rodzinnym Gornym Slasku oraz ulubionej architektury modernistycznej. Prowadza bloga adventum.com.pl. ✅Haft Szynwałdzki. Warsztaty dla dzieci i dorosłych 21 listopada 2025 r., godz. 17.00 Szywałdzkie hafciarki słyneły ze swoich prac w całej okolicy, a wiesc o ich kunszcie i pracowitosci niosła sie nawet dalej. Kwiatowymi wzorami ozdabiały wełniane chusty i przedmioty codziennego uzytku, ktore mozna było kupic przy gliwickim Rynku. Po drugiej wojnie swiatowej w Bojkowie nie było juz komu haftowac. Na podstawie zdjec i zachowanych chust sprobujemy odtworzyc wzory na niewielkich sakiewkach, ktore posłuza nam do przechowywania w torebce drobnych przedmiotow, jak słuchawki czy pomadka. Barbara Palewicz - Ryzy, pani Włoczka, jest gliwiczanka, mama, geografka, dziewiarka, przewodniczka i tłumaczka. Od niemal dekady uczy gliwiczan sztrykowac (czyli robic na drutach) w programie Sztrykowanie na Ekranie nadawanym przez Telewizje Imperium. Prowadzi rowniez warsztaty, na ktorych mozna owinac włoczke na duzych badz małych paluszkach i bez drutow stworzyc unikatowe zabawki - jak slaskie beboki czy niepowtarzalne elementy odziezy - czapki, kominy, zamotki, dzieki ktorym nie straszna bedzie jesien i zima. Z pania Włoczka mozna sie tez włoczyc po gliwickich zakamarkach i zabrzanskich podziemiach, gdzie pracuje jako przewodniczka w Kopalni Guido i Sztolni Krolowa Luiza. Prywatnie ozywia gliwicka-bojkowska-szywałdzka tradycje ozdabiania odziezy haftem kwiatowym. Obowiazuja zapisy: [email protected] lub tel. 32 231 97 54. ✅Malowanie toreb: wzory slaskie. Warsztaty dla dzieci 22 listopada 2025 r., godz. 11.00 Slaskie wzory folklorystyczne charakteryzuja sie bogactwem form i roznorodnoscia. To wynik podziału regionu na liczne podgrupy etnograficzne (dlatego wyrozniamy m.in. stroj pszczynski, rozbarski, cieszynski czy Gorali Slaskich). Choc trudno o jeden uniwersalny wzor, mozna wyroznic kilka dominujacych cech i motywow, szczegolnie widocznych w haftach i drukach na tradycyjnych strojach ludowych. Prym wioda motywy folklorystyczne (stylizowane kwiaty, gałazki i liscie) i motywy geometryczne (np. gwiazdy, romby i krzyze). Na warsztatach sprobujemy zainspirowac sie gotowymi wzorami i odtworzymy je na płociennych torbach. Prowadzenie: Lucyna Niespiałowska. Obowiazuja zapisy: [email protected] lub tel. 32 231 97 54. ✅Slonsko godka - rozgrzewka! Warsztaty jezykowe dla młodziezy 25 listopada 2025 r., godz. 11.00 Celem warsztatow „Slonsko godka - rozgrzewka!" jest wprowadzenie młodziezy w podstawy slaskiego w sposob przystepny, angazujacy i dostosowany do ich wieku. W przyjaznej atmosferze uczestnicy poznaja najwazniejsze słowa i zwroty uzywane na co dzien w slaskiej mowie, a takze dowiedza sie, jak wyglada jezyk, ktorym posługiwali sie (i czesto wciaz posługuja) ich dziadkowie czy sasiedzi. Zajecia maja charakter interaktywny - wykorzystujemy gry jezykowe, krotkie dialogi, przykłady z zycia codziennego oraz elementy kultury regionalnej. Warsztaty maja na celu nie tylko nauke, ale rowniez budowanie pozytywnego stosunku do dziedzictwa lokalnego i rozwijanie swiadomosci kulturowej. Prowadzenie: Anna Drost Sławinska. Warsztaty dla grupy zorganizowanej. ✅Filia nr 6, ul. Rubinowa 16 a Kamil Iwanicki. Spotkanie autorskie 25 listopada 2025 r., godz. 17.00 Zapraszamy na spotkanie z badaczem dziejow Gornego Slaska: Kamilem Iwanickim wokoł ksiazek: „Familoki. Slaskie mikrokosmosy" i „Slask, ktorego nie ma". Przed spotkaniem z Kamilem Iwanickim usłyszymy opowiesc po slasku, w wykonaniu Anny Drost- Sławinskiej. Przyjdz posłuchac, jak starodawne straszki spotykaja sie ze wspołczesnym swiatem. Troche smiechu, troche dreszczyku i mnostwo slaskiego klimatu. Usiadz, posłuchaj - i uwazaj, bo moze jakis straszek juz siedzi obok Ciebie… Opowiesc otrzymała I miejsce w konkursie Opowiesci Siła Roznorodnosci organizowanym przez Instytut Roznorodnosci Jezykowej Rzeczypospolitej. Kamil Iwanicki - silesianista, badacz Gornego Slaska, przewodnik miejski i popularyzator wiedzy o regionie. Zawodowo zwiazany z Centrum Kultury Victoria w Gliwicach, gdzie realizuje projekty promujace dziedzictwo kulturowe i tozsamosc Gornego Slaska. Autor i pomysłodawca licznych inicjatyw regionalnych, takich jak: „Familoki", „Gliwicka Mapa Tajemnic" oraz „Slaskie Stwory i Potwory". Szczegolne miejsce w jego badaniach zajmuja kolonie robotnicze, ktore traktuje jako punkt wyjscia do szerszej opowiesci o tradycjach, codziennym zyciu i przemianach społecznych mieszkancow regionu. Prowadzi spacery po osiedlach robotniczych, realizowane w ramach projektu „Familoki", ktore łacza funkcje edukacyjna z doswiadczeniem miejsca i lokalnej historii. W 2023 roku ukazała sie jego debiutancka ksiazka pt. „Familoki. Slaskie mikrokosmosy", w ktorej w przystepny sposob opowiada o historii slaskich i zagłebiowskich osiedli robotniczych. W tym roku ukazała sie jego kolejna publikacja: „Slask, ktorego nie ma", poswiecona zaginionym slaskim swiatom. Autor zabiera czytelnika w podroz przez zapomniane zakłady przemysłowe, nieistniejace dzis kolonie, opuszczone pałace oraz pozostawione bez echa slady dawnych mieszkancow Gornego Slaska - tworzac tym samym poruszajaca opowiesc o utracie, pamieci i tozsamosci. Wystawy: ✅Grupa Janowska. Wystawa, 3-27 listopada 2025 r. Finisaz: 24 listopada 2025 r., godz. 18.00 W Grupie Janowskiej tworza nietuzinkowi pasjonaci o niebywałej motywacji, zacieciu do malarstwa oraz innych form tej sztuki. Artysci miłujacy swoja pasje, dostrzegajacy piekno swojej małej i duzej ojczyzny oraz przenoszacy swoje wizje na płotno. Tematyka prac członkow grupy skoncentrowana jest w głownej mierze na swoistej indywidualnej interpretacji lokalnych klimatow. Slask, ale nie tylko, pokazywany jest najczesciej w całej roznorodnosci, zaczynajac od portretu slaskiego pejzazu przemysłowego: kopaln i hut, poprzez familoki i otaczajace ich place, architekture miejska, nature i scenki rodzajowe, az po kompozycje z przesłaniem, w ktorych autorzy powierzaja nam swoje osobiste odczucia i przemyslenia. To juz nie jest posłannictwo oparte na jakiejs ideologii, to pasja, wazna i tak bardzo potrzebna do przeniesienia sie w inny wyjatkowy, malowniczy, o wiele lepszy swiat, Lepszy tak dla tworcow jak i odbiorcow tego rodzaju estetyki. Grupe Janowska tworza: Artur Smieja, Dieter Nowak, Sabina Pason, Zdzisław Majerczyk, Jan Czylok, Jan Jagoda, Piotr Porada, Andrzej Piotr Lubowiecki, Agnieszka Niczke-Kaminska, Irena Magarewicz, Bozena Polaczek, Stefan Szuster, Marian Knapik, Adam Walter Meisnerowicz, Karolina Pawleta-Południak, Ludwik Werner Hajduk, Jacek Sierszecki, Edward Czech, Hanna Knapczyk. Zapraszamy do ogladania ekspozycji oraz na finisaz wystawy, ktory uswietni koncert choru „Heimat" z Ostropy. ✅Zanim kopalnia zniknie, 5-28 listopada 2025 r. Utrwalenie w malarstwie tkanki historycznej obiektow zwiazanych z pacyfikacja kopalni „Wujek". Edycja II 2024. Na wystawie w Bibliotece Centralne, MBP w Gliwicach zostanie zaprezentowanych 12 prac uczestnikow pleneru. Celem wydarzenia, ktore odbyło sie w dniach 13-15 czerwca 2024 roku, było stworzenie kolekcji obrazow utrwalajacych wizerunek kopalni „Wujek", ktora była niemym swiadkiem wydarzen z 16 grudnia 1981 r. Malujac obrazy w tym szczegolnym miejscu, pamietamy o pacyfikacji kopalni „Wujek". To własnie tam doszło do najwiekszej zbrodni w stanie wojennym. 16 grudnia 1981 roku siły milicyjno-wojskowe spacyfikowały strajk gornikow, ktorzy zaprotestowali w obronie internowanego Jana Ludwiczaka, przewodniczacego Komisji Zakładowej „Solidarnosci". W czasie pacyfikacji, uzbrojeni w pistolety maszynowe funkcjonariusze plutonu specjalnego ZOMO zastrzelili 9 gornikow, a 23 ciezko ranili. Organizujac plener w miejscu pamieci chcielismy, by artysci utrwalili tkanke historyczna i industrialna budynkow, ktore w niedalekiej przyszłosci moga zostac zlikwidowane, a ktore sa swiadkami tragedii gornikow z „Wujka". Uczestnicy pleneru mieli mozliwosc zwiedzenia wystawy stałej w Slaskim Centrum Wolnosci i Solidarnosci. Miało to na celu zwiekszenie swiadomosci artystow, w jakim kontekscie historycznym sie znajduja i dlaczego warto uwiecznic te budynki. Dzieki wsparciu Muzeum Historii Polski, w ramach programu grantowego Patriotyzm jutra, Slaskie Centrum Wolnosci i Solidarnosci zorganizowało po raz drugi plener malarski Zanim kopalnia zniknie… Utrwalenie w malarstwie tkanki historycznej obiektow zwiazanych z pacyfikacja kopalni „Wujek". Monika Ziembinska Specjalista ds. merytorycznych i edukacyjnych Slaskie Centrum Wolnosci i Solidarnosci Na wystawie zobaczymy prace: Jagoda Jedrusek, Kopalnia. Cisza przed i lata po, Martyna Kafel, Ostatnie spojrzenie, Dominika Kopczynska, Ocalic od zapomnienia, Magdalena Jurczak, Pozegnanie „Wujka", Małgorzata Wnuk, Slady, Klaudia Hansel, Zywa historia, Zuzanna Wawrzenczyk, Przemijanie, Kordian Adres, Jeszcze nie twoj czas nr2, Joanna Bozek, KWK „Wujek", Agata Marcinkowska, Fe2O3, Janina Matysiewicz, A tam na wierchu słoneczko lsni, Regina Banik, Rekawice.
W tej edycji zapraszamy na: ✅Tragedia Gornoslaska 1945 r. w literaturze. Monika Kassner i Sabina Waszut - debata 17 listopada 2025 r., godz. 18.00 W 80. rocznice Tragedii Gornoslaskiej 1945 slaskie pisarki Sabina Waszut i Monika Kassner porozmawiaja o literaturze podejmujacej trudny temat przesladowan Gornoslazakow po II wojnie swiatowej - wywozek do ZSRR, aresztowan, wypedzen do Niemiec, a nade wszystko przetrzymywania w obozach, takich jak Zgoda w Swietochłowicach. Monika Kassner - historyczka i polonistka, działaczka społeczna, dziennikarka piszaca po slasku, nauczycielka. Pisze poczytne ksiazki dla najmłodszych czytelnikow, (m.in. „Zaginione perły ksieznej Daisy"), ale takze ksiazki popularno-naukowe („Ludzie, ktorych powinienes znac, bo zmienili swiat. Dwadziescia wybitnych postaci z historii Polski). Na swoim koncie ma tez kryminał retro („Sprawa Salzmanna"). Laureatka pierwszej nagrody w ramach IX edycji konkursu na Jednokatowke po slasku za tekst Ponboczkowi swiyczka. Pasjonuj...